‘Dat is de hamvraag’ – Wat is de betekenis en oorsprong van deze uitspraak?

Al sinds het begin van ons bedrijf Hamvragen krijgen we regelmatig de vraag waar de term ‘hamvraag’ eigenlijk vandaan komt. In dit artikel vind je het verlossende en toch wel verrassende antwoord op deze vraag. Maar laten we eerst even snel ingaan op de betekenis van deze toch wel bijzondere term.

Betekenis hamvraag

De term ‘hamvraag’ staat symbool voor de cruciale vraag – de vraag waar het uiteindelijk helemaal om draait, of om zou moeten draaien. Een antwoord op de hamvraag biedt helderheid en perspectief.

De hamvraag lijkt een typisch Nederlandse term te zijn. Bij ons zijn in ieder geval geen directe equivalenten van de term bekend. In het Engels zou je hamvraag bijvoorbeeld kunnen vertalen naar ‘million-dollar question’; toch een behoorlijk andere term. Een term die je overigens wel terug vindt in bijvoorbeeld Spanje en Portugal, waar ze het over ‘la pregunta del millón’ (Spanje) en ‘a pergunta de um milhão’ (Portugal) hebben.

Oorsprong hamvraag

Dit roept de vraag op waar de uitspraak ‘dat is de hamvraag’ nu eigenlijk vandaan komt. Daarvoor moeten we naar de jaren ’50, toen de NCRV het radioprogramma ‘Mastklimmen’ uitzond.

Een quiz die in het teken stond van het beantwoorden van vragen. Wist je het antwoord op de vraag, dan mocht je hoger de mast in. Omdat het om een radioprogramma ging, klom je overigens slechts in gedachten omhoog.

Helemaal bovenin hing de hoofdprijs: een gerookte ham. Gaf je het goede antwoord op de allerlaatste vraag – de hamvraag – dan was de ham voor jou.

Een 16e eeuws vermaak

Het idee van de makers van het programma ‘Mastklimmen’ is overigens niet eens zo heel origineel. Al in de 16e eeuw werd er een spel gespeeld waarbij deelnemers een mast in mochten klimmen. De uitdaging was destijds alleen anders opgezet, omdat ze via een met zeep ingesmeerd touw naar boven probeerden te klimmen.

De prijs is al die tijd (min of meer) onveranderd gebleven; ook toen was er een stuk vlees te winnen.

Van hamvraag naar Hamvragen

Bij onze card decks draait het helemaal om het stellen van die ene belangrijke, waardevolle vraag. We hebben daarom dankbaar gebruikgemaakt van het begrip ‘hamvraag’. Wel hebben we een sprongetje gemaakt van hamvraag naar hamvragen, ook al staat dat natuurlijk haaks op het idee dat er altijd maar één hamvraag is.

Meer info? Je vindt onze card decks hier.